وقتی سیاست پا به توپ می‌شود

به گزارش آذربایجان‌میز؛ حاشیه‌های مسابقه‌ی اخیر تیم نود ارومیه با نساجی مازندران هنوز در صدر گفتگوهای اجتماعی آذربایجان غربی است. اما آنچه ماجرا را از سطح ورزشی به موضوعی ملی کشاند، نطق محمد قسیم عثمانی، نماینده بوکان در مجلس شورای اسلامی بود. او در صحن علنی مجلس، شعارهای مطرح‌شده در استادیوم ارومیه را اقدامی علیه امنیت ملی و وحدت اقوام دانست و خواستار برخورد جدی با هنجارشکنان شد. با این حال، منتقدان می‌پرسند چرا نماینده بوکان درباره‌ی مسابقه‌ای که در ارومیه برگزار شده و تیمی که رسماً متعلق به ارومیه است، واکنش نشان داده است؟

تیم هوراسپور ارومیه، زیر نظر هیئت فوتبال شهر اورمیه فعالیت می‌کند. به همین دلیل، ورود نماینده بوکان به موضوعی خارج از حوزه انتخابیه‌اش از منظر سیاسی و ورزشی غیرمعمول به نظر می‌رسد. در حالی که دو تن از سه نماینده ارومیه خود از جامعه کردزبان هستند، انتظار می‌رفت اگر نیازی به واکنش بود، از سوی آنان مطرح شود. از این منظر، اظهارنظر عثمانی نه اقدامی وحدت‌طلبانه، بلکه حرکتی سیاسی تعبیر شد.

در عین حال، منتقدان به سکوت عثمانی در برابر رفتارهای تحریک‌آمیز معدودی از هواداران تیم هوراسپور در هفته‌های گذشته اشاره می‌کنند؛ جایی که تصاویر پرچم اقلیم کردستان در ورزشگاه منتشر شد و اعتراض‌های فراوانی را در پی داشت. اگر او همان زمان این رفتارها را نیز محکوم می‌کرد، نطق اخیرش در مجلس می‌توانست حکیمانه و بی‌طرفانه به نظر برسد. اما وقتی فقط به شعارهای بازی نود ارومیه پرداخت و از ریشه ماجرا سخنی نگفت، این ذهنیت در بخشی از افکار عمومی شکل گرفت که نماینده بوکان در زمین قومیت بازی می‌کند، نه در زمین وحدت ملی.

در مقابل، حاکم ممکان، نماینده ارومیه، رویکردی آرام‌تر و وحدت‌گرایانه در پیش گرفت. او تأکید کرد که هر دو تیم — هوراسپور و نود — بخشی از سرمایه ورزشی استان‌اند و مسئولان باید از هر دو حمایت کنند. همین تفاوت لحن باعث شد بسیاری از مردم ارومیه بگویند ممکان نشان داد که می‌توان نماینده همه مردم بود، نه فقط هم‌زبانان خود.

فوتبال، بیش از هر ورزش دیگری، آیینه‌ای از جامعه است. اگر در جامعه شکاف و بی‌اعتمادی وجود داشته باشد، در استادیوم‌ها زودتر از هر جای دیگر خودش را نشان می‌دهد. اما این‌که یک نماینده مجلس از شهری دیگر، بدون بررسی زمینه‌ها و بسترهای ماجرا، از تریبون ملی درباره‌ی حاشیه‌ای فوتبالی در شهری دیگر سخن بگوید، نشان می‌دهد سیاست گاهی بی‌دلیل وارد زمین ورزش می‌شود و نتیجه‌اش جز التهاب بیشتر نیست.

در این میان، بازندگان اصلی نه سیاستمداران‌اند و نه بازیکنان؛ بلکه مردم آذربایجان غربی هستند — مردمی که سال‌هاست با وجود تنوع قومی و زبانی، در کنار هم زیسته‌اند و اکنون انتظار دارند مسئولان، به‌جای بزرگ‌کردن تفاوت‌ها، از زمین سیاست خارج شوند و در میدان همدلی بازی کنند.

نطق عثمانی شاید با نیت خیر آغاز شد، اما در عمل به تریبونی برای دامن زدن به حساسیت‌های قومی تبدیل شد. امروز بیش از هر زمان دیگری، آذربایجان غربی به سیاستمدارانی نیاز دارد که زبان‌شان «پل» باشد، نه «مرز».